Energiearmoede bestrijd je niet met loze beloftes
Energiearmoede is een reëel en groeiend probleem. Steeds meer huishoudens komen klem te zitten tussen stijgende energielasten en een inkomen dat niet meegroeit. Dat vraagt om oplossingen. Maar juist bij dit onderwerp wordt zichtbaar hoe makkelijk politiek ontspoort in goede bedoelingen zonder verantwoordelijkheid.

De bekende reflex

Telkens wordt urgentie gebruikt als reden om als gemeente “iets” te moeten doen. En telkens volgt dezelfde reflex.

Bijzondere bijstand voor energiekosten, laagdrempelig en flexibel — ook voor mensen net boven de inkomensgrens. Een gemeentelijk noodfonds energie bij dreigende afsluiting of problematische schulden. Het tijdelijk kwijtschelden of spreiden van gemeentelijke lasten, zoals afvalstoffenheffing of rioolbelasting.

Dat klinkt sociaal. Maar het zijn maatregelen die vooral tijd kopen, geen problemen oplossen.

Daarnaast wordt gewezen op structurele verlaging van de energierekening. Niet via grote woorden over de energietransitie, maar door te focussen waar de winst het grootst is: woningen met F- en G-labels. Dáár verdwijnt het geld letterlijk door kieren en slecht glas.

Gratis energiebesparende maatregelen zoals tochtstrips, radiatorfolie en LED-verlichting helpen direct. Energiecoaches of fixteams die woningen bezoeken zijn praktisch en menselijk. En ja, isolatieprogramma’s voor slecht geïsoleerde woningen zijn noodzakelijk — maar alleen als ze uitvoerbaar zijn voor huurders en lage inkomens.

De vragen die zelden worden gesteld

Al snel komt men dan bij preventie en vroegsignalering. Voorkomen is immers goedkoper dan repareren. Samenwerking met netbeheerders, zorgverleners en welzijnsorganisaties moet betalingsproblemen eerder zichtbaar maken.

Maar hier begint het ongemakkelijke deel, dat te vaak wordt verzwegen:

Wie betaalt dit?
Hoeveel extra subsidiegeld is hiervoor nodig?
Wat betekent dit voor de privacy van inwoners?
En: leggen we hiermee opnieuw de rekening neer bij mensen zonder handelingsperspectief?

Want huurders kunnen hun woning niet isoleren. Mensen met overwaarde komen niet in aanmerking voor bijstand maar krijgen een gemeentelijke lening. Mensen met schulden of tijdelijke contracten krijgen überhaupt geen lening. Juist zij worden geconfronteerd met plannen die in theorie mooi zijn, maar in de praktijk onbereikbaar.

Dit zijn geen maatregelen die structureel lucht geven. Het zijn pleisters — vaak met dezelfde ideologische bijsluiter als het beleid dat het probleem heeft veroorzaakt.

Wat dan wél

Wij hanteren een eenvoudige maar harde regel: doe wat je belooft, en beloof niets wat je niet waar kunt maken. En precies daar wringt het bij veel lokale plannen rond energiearmoede.

Gemeenten beloven steun, subsidies, programma’s en fondsen. Maar vrijwel al die beloftes kosten geld dat er lokaal niet is. Het gevolg is afhankelijkheid van Haagse subsidies, tijdelijke potjes en ingewikkelde regelingen. Daarmee wordt energiearmoede niet opgelost, maar verplaatst — naar de toekomst of naar de volgende bestuurslaag.

Energiearmoede vraagt geen symboolpolitiek, maar eerlijk bestuur.
Geen beloften die afhangen van Haagse geldstromen.
Geen plannen die verantwoordelijkheden doorschuiven.

Wel concrete hulp waar het kan, begrensd beleid waar het moet — en vooral een overheid die eerlijk zegt wat zij wel kan doen, en wat niet.

Dat is geen hardheid. Dat is fatsoen.

Wat wél duurzaam werkt

Hoewel veel beleid uit Den Haag komt, zijn gemeenten niet machteloos. Wij zien onszelf als de laatste verdedigingslinie tussen abstract klimaatbeleid en echte mensen.

Dat betekent:
– corrigeren waar rijksbeleid ongelijk uitpakt;
– betaalbaarheid boven tempo stellen;
– nee zeggen tegen plannen die lokaal energiearmoede vergroten.

De gemeente kan vooral het verschil maken door duidelijkheid en ondersteuning. Door inwoners actief te helpen bij het benutten van bestaande regelingen, zoals het Nationaal Isolatieprogramma, energietoeslagen en schuldhulpverlening — bij voorkeur via één loket voor energie, inkomen en wonen.

Daarnaast willen wij lokale energie-initiatieven versterken, zodat ook lage inkomens profiteren:
– collectieve zonnepanelen via energiecoöperaties;
– gemeentelijke energiegemeenschappen;
– eerlijke verdeling van opbrengsten via een lokaal energiefonds.

En vooral: harde afspraken met woningcorporaties en verhuurders. Via prestatieafspraken, niet via vrijblijvende intenties:
– verplichte verduurzaming van sociale huurwoningen;
– geen huurverhoging bij energiebesparende renovatie;
– niemand wordt uit huis gezet door energieschulden die het gevolg zijn van falend overheidsbeleid.

Voor het Belang van Enschede

Wij beloven geen luchtkastelen.
Maar niets doen is geen optie.
Daarom blijven wij staan waar het schuurt — aan de kant van echte mensen.

Want uiteindelijk draait politiek niet om ideologie.
Maar om het Belang van Enschede.
Nooit opgeven. Niets doen is geen optie.